Hasta ve Yaralı Taşıma
HASTA/ YARALI
TAŞIMA TEKNİKLERİ
Hasta/yaralı
taşınmasında genel kurallar nelerdir?
Ø
Hasta/yaralı taşınmasında
ilkyardımcı kendi sağlığını riske sokmamalıdır,
Ø
Gereksiz zorlama ve
yaralanmalara engel olmak için aşağıdaki kurallara uygun
davranmalıdır,
Ø
Hasta/yaralıya yakın
mesafede çalışılmalıdır,
Ø
Daha uzun ve kuvvetli kas
grupları kullanılmalıdır,
Ø
Sırtın gerginliğini korumak
için dizler ve kalçalar bükülmelidir (Omurilik yaralanmaları
riskini azaltır),
Ø
Yerden destek alacak şekilde
her iki ayağı da kullanarak biri diğerinden biraz öne
yerleştirilmelidir,
Ø
Kalkarken, ağırlığı kalça
kaslarına vererek dizler en uygun biçimde doğrultulmalıdır,
Ø
Baş her zaman düz tutulmalı,
homojen ve düzgün bir şekilde hareket ettirilmelidir,
Ø
Yavaş ve düzgün adımlarla
yürümek gerekir, adımlar omuzdan daha geniş olmamalıdır,
Ø
Ağırlık kaldırırken karın
muntazam tutulup kalçayı kasmak gerekir,
Ø
Omuzlar, leğen kemiğinin ve
omuriliğin hizasında tutulmalıdır,
Ø
Yön değiştirirken ani dönme
ve bükülmelerden kaçınılmalıdır,
Ø
Hasta/yaralı mümkün
olduğunca az hareket ettirilmelidir,
Ø
Hasta/yaralı baş-boyun-gövde
ekseni esas alınarak en az 6 destek noktasından kavranmalıdır,
Ø
Hasta/yaralı taşımak
mükemmel bir ekip çalışması gerektirir,
Ø
Tüm hareketleri
yönlendirecek sorumlu bir kişi olmalı, bu kişi hareketler için
gereken komutları (dikkat, kaldırıyoruz gibi) vermelidir. Bu
kişi genellikle ağırlığın en fazla olduğu ve en fazla dikkat
edilmesi gereken bölge olan baş ve boyun kısmını tutan kişi
olmalıdır.
Acil taşıma teknikleri
nelerdir?
Ø
Genel bir kural olarak,
hasta/yaralının yeri değiştirilmemeli ve dokunulmamalıdır.
Olağanüstü bir tehlike söz konusuysa, taşıdığı her türlü riske
rağmen acil taşıma zorunludur.
Ø
En kısa sürede yaralılar
güvenli bir yere taşınmalıdır.
Sürükleme yöntemleri
nelerdir?
Hasta/yaralının sürüklenmesi,
oldukça faydalı bir yöntemdir. Özellikle, çok kilolu ve iriyarı
kişilerin taşınması gerekiyorsa; dar, basık ve geçiş güçlüğü
olan bir yerden çıkarmalarda herhangi bir yaralanmaya neden
olmamak için seçilebilecek bir yöntemdir. İlkyardımcının
fiziksel kapasitesi göz önünde bulundurulmalıdır. Mümkünse
battaniye kullanılmalıdır.
Sürükleme yöntemleri şunlardır:
Ø
Ayak bileklerinden sürükleme
Ø
Koltuk altından tutarak
sürükleme
ARAÇ
İÇİNDEKİ YARALIYI (RENTEK) TAŞIMA TEKNİĞİ
DİKKAT:
Rentek Manevrası;
kaza geçirmiş yaralı bir kişiyi
eğer bir tehlike söz konusu ise omuriliğe zarar vermeden
çıkarmada kullanılır. Bu uygulama solunum durması; yangın
tehlikesi, patlama gibi tehlikeli durumlarda uygulanacaktır.
Kısa
mesafede süratli taşıma teknikleri nelerdir?
1-Kucakta taşıma :
Bilinci açık olan çocuklar ve hafif
yetişkinler için kullanışlı bir yöntemdir. Bir ilkyardımcı
tarafından uygulanır.
Ø
Bir elle yaralı dizlerinin
altından tutularak destek alınır,
Ø
Diğer elle gövdenin ağırlığı
yüklenerek sırtından kavranır,
Ø
Yaralıya kollarını
ilkyardımcının boynuna dolaması söylenebilir. Bu yaralının
kendini güvende hissetmesini sağlar,
Ø
Ağırlık dizlere verilerek
kalkılır.
2-İlkyardımcının omzundan destek
alma:
Hafif yaralı ve yürüyebilecek
durumdaki hasta/yaralıların taşınmasında kullanılır. Bir
ilkyardımcı tarafından uygulanır. Bu yöntem iki kişi
ile de uygulanabilir.
Ø
Yaralının bir kolu
ilkyardımcının boynuna dolanarak destek verilir,
Ø
İlkyardımcı boşta kalan kolu
ile hasta/yaralının belini tutarak yardım eder.
3-Sırtta taşıma:
Bilinçli hastaları taşımada
kullanılır. Bir ilkyardımcı tarafından uygulanır.
Ø
İlkyardımcı hasta/yaralıya
sırtı dönük olarak çömelir ve bacaklarını kavrar,
Ø
Hasta/yaralının kolları
ilkyardımcının göğsünde birleştirilir,
Ø
Ağırlık dizlere verilerek
hasta/yaralı kaldırılır.
4-Omuzda
taşıma ( İtfaiyeci yöntemi) :
Yürüyemeyen yada bilinci kapalı
olan kişiler için kullanılır. Bir ilkyardımcı tarafından
uygulanır. İlkyardımcının bir kolu boşta olacağından merdiven
yada bir yerden rahatlıkla destek alınabilir.
Ø
İlkyardımcı sol kolu ile
omuzun dan tutarak hasta/yaralıyı oturur duruma getirir,
Ø
Çömelerek sağ kolunu
hasta/yaralının bacaklarının arasından geçirir,
Ø
Hasta/yaralının vücudunu sağ
omzuna alır,
Ø
Sol el ile hasta/yaralının
sağ elini tutar, ağırlığı dizlerine vererek kalkar,
Ø
Hasta/yaralının önde boşta
kalan bileği kavranarak hızla olay yerinden uzaklaştırılır.
5-İki ilkyardımcı ile ellerin
üzerinde taşıma (Altın Beşik Yöntemi) :
Hasta/yaralının ciddi bir
yaralanması yoksa ve yardım edebiliyorsa iki, üç, dört elle
altın beşik yapılarak taşınır.
İki elle:
İki ilkyardımcının birer eli boşta kalır, bu elleri
birbirlerinin omzuna koyarlar, diğer elleri ile bileklerinden
kavrayarak hasta/yaralıyı oturturlar.
Üç elle:
Birinci ilkyardımcı bir eli ile ikinci ilkyardımcının omzunu
kavrar, diğer eli ile ikinci ilkyardımcının el bileğini kavrar.
İkinci ilkyardımcı bir el ile birinci ilkyardımcının bileğini,
diğer eli ile de kendi bileğini kavrar.
Dört elle:
İlkyardımcılar bir elleri ile diğer el bileklerini, öbür elleri
ile de birbirlerinin bileklerini kavrarlar.
6-Kollar ve bacaklardan tutarak
taşıma:
Hasta/yaralı bir yerden
kaldırılarak hemen başka bir yere aktarılacaksa kullanılır.
İki ilkyardımcı tarafından uygulanır.
Ø
İlkyardımcılardan biri sırtı
hasta/yaralıya dönük olacak şekilde bacakları arasına çömelir ve
elleri ile hasta/yaralının dizleri altından kavrar. İkinci
ilkyardımcı hasta/yaralının baş tarafına geçerek kolları ile
koltuk altlarından kavrar. Bu şekilde kaldırarak taşırlar.
7-Sandalye
ile taşıma:
Hasta/yaralının bilinçli olması
gereklidir. Özellikle merdiven inip çıkarken çok kullanışlı bir
yöntemdir. İki ilkyardımcı tarafından uygulanır.
Ø
Bir ilkyardımcı sandalyeyi
arka taraftan, oturulacak kısma yakın bir yerden, diğer
ilkyardımcı sandalyenin ön bacaklarını aşağı kısmından
kavrayarak taşırlar.
Sedye
üzerine yerleştirme teknikleri nelerdir?
1-Kaşık tekniği:
Bu teknik hasta/yaralıya sadece bir
taraftan ulaşılması durumunda üç ilkyardımcı tarafından
uygulanır.
Ø
İlkyardımcılar
hasta/yaralının tek bir yanında bir dizleri yerde olacak şekilde
diz çökerler,
Ø
Hasta/yaralının elleri
göğsünde birleştirilir,
Ø
Birinci ilkyardımcı baş ve
omzundan, ikinci ilkyardımcı sırtının alt kısmı ve uyluğundan,
üçüncü ilkyardımcı dizlerinin altından ve bileklerinden kavrar.
Daha sonra kendi ellerini hasta/yaralının vücudun altından
geçirerek kavrarlar,
Ø
Başını ve omzunu tutan
birinci ilkyardımcının komutu ile tüm ilkyardımcılar aynı anda
hasta/yaralıyı kaldırarak dizlerinin üzerine koyarlar,
Ø
Aynı anda tek bir hareketle
hasta/yaralıyı göğüslerine doğru çevirirler
Ø
Sonra uyumlu bir şekilde
ayağa kalkar ve aynı anda düzgün bir şekilde sedyeye koyarlar.
2-Köprü tekniği:
Hasta/yaralıya iki taraftan
ulaşılması durumunda dört ilkyardımcı tarafından yapılır.
Ø
İlkyardımcılar bacaklarını
açıp, hasta/yaralının üzerine hafifçe çömelerek yerleşirler,
Ø
Birinci ilkyardımcı başı
koruyacak şekilde omuz ve ensesinden, ikinci ilkyardımcı
kalçalarından, üçüncü ilkyardımcı da dizlerinin altından tutar,
Ø
Birinci ilkyardımcının
komutu ile her üç ilkyardımcı hastayı kaldırırlar,
Ø
Dördüncü ilkyardımcı sedyeyi
arkadaşlarının bacakları arasına iterek yerleştirir ve
·hasta/yaralı sedyenin üzerine konulur.
3-Karşılıklı durarak kaldırma:
Omurilik yaralanmalarında ve
şüphesinde kullanılır. Üç ilkyardımcı tarafından
uygulanır.
Ø
İki ilkyardımcı
hasta/yaralının göğüs hizasında karşılıklı diz çökerler,
Ø
Üçüncü ilkyardımcı
hasta/yaralının dizleri hizasında diz çöker,
Ø
Hasta/yaralının kolları
göğsünün üzerinde birleştirerek, düz yatması sağlanır,
Ø
Baş kısımdaki ilkyardımcılar
kollarını baş-boyun eksenini koruyacak şekilde hasta/yaralının
sırtına yerleştirirler,
Ø
Hasta/yaralının dizleri
hizasındaki üçüncü ilkyardımcı kollarını açarak hasta/yaralının
bacaklarını düz olacak şekilde kavrar. Verilen komutla, tüm
ilkyardımcılar hasta/yaralıyı düz olarak kaldırarak sedyeye
yerleştirirler.
Sedye ile taşıma teknikleri
nelerdir?
Sedye ile taşımada genel kurallar
şunlardır:
Ø
Hasta/yaralı battaniye ya da
çarşaf gibi bir malzeme ile sarılmalıdır,
Ø
Düşmesini önlemek için
sedyeye bağlanmalıdır,
Ø
Başı gidiş yönünde
olmalıdır,
Ø
Sedye daima yatay konumda
olmalıdır,
Ø
Öndeki ilkyardımcı sağ,
arkadaki ilkyardımcı sol ayağı ile yürümeye başlamalıdır
(Sürekli değiştirilen adımlar sedyeye sağlam taşıma sağlar),
Ø
Daima sedye hareketlerini
yönlendiren bir sorumlu olmalı ve komut vermelidir,
Ø
Güçlü olan ilkyardımcı hasta
/yaralının baş kısmında olmalıdır.
1-Sedyenin iki kişi tarafından
taşınması:
Ø
Her iki ilkyardımcı
çömelirler, sırtları düz, bacakları kıvrık olacak şekilde
sedyenin iki ucundaki iç kısımlarda dururlar,
Ø
Komutla birlikte sedyeyi
kaldırırlar ve yine komutla dönüşümlü adımla yürümeye başlarlar,
Ø
Önde yürüyen yoldaki olası
engelleri haber vermekle sorumludur.
2-Sedyenin dört kişi tarafından
taşınması:
Yaralının durumu ağır ise yada yol
uzun, zor ve engelli ise sedye 4 kişi ile taşınmalıdır,
Ø
İlkyardımcıların ikisi
hasta/yaralının baş, diğer ikisi ayak kısmında sırtları dik,
bacakları bükülü olarak sedyenin yan kısımlarında çömelirler.
Sedyenin sapından tutarlar ve yukarı komutu ile sedyeyi
kaldırırlar,
Ø
Sedyenin sol tarafından
tutan ilkyardımcılar sol, sağ tarafındakiler sağ adımlarıyla
yürümeye başlarlar,
Ø
Dar bölgeden yürürken
ilkyardımcılar sırtlarını sedyenin iç kısmına vererek
yerleşirler,
Ø
Merdiven, yokuş inip
çıkarken sedye mümkün olabilecek en yatay pozisyonda
tutulmalıdır. Bunun için ayak tarafındakiler sedyeyi omuz
hizasında, baş tarafındakiler uyluk hizasında tutmalıdır.
3-Bir battaniye ile geçici sedye
oluşturma:
Ø
Tek bir battaniye ile sedye
oluşturmada ise battaniye yere serilir kenarları rulo yapılır.
Yaralı üzerine yatırılarak kısa mesafede güvenle taşınabilir.
4-Bir battaniye ve iki kirişle
geçici sedye oluşturma:
Yeterli uzunlukta iki kiriş ile
sedye oluşturmak mümkündür.
Ø
Bir battaniye yere serilir,
Ø
Battaniyenin 1/3'üne birinci
kiriş yerleştirilir ve battaniye bu kirişin üzerine katlanır,
Ø
Katlanan kısmın bittiği yere
yakın bir noktaya ikinci kiriş yerleştirilir,
Ø
Battaniyede kalan kısım bu
kirişin üzerini kaplayacak şekilde kirişin üzerine doğru
getirilir,
Ø
Hasta/yaralı bu iki kirişin
arasında oluşturulan bölgeye yatırılır.
